پاسداشت شهریورگان در غارموزه وزیری
جشنی برای پیوند فرهنگ، هنر و فلز
✍🏻فاطمه رضایی
در یک رویداد فرهنگی-هنری که به همت ایکوم ایران و غارموزه وزیری هفتم شهریور ۱۴۰۴ برگزار شد، آیین گرامیداشت جشن شهریورگان با حضور جمعی از چهرههای فرهنگی، هنری چون نوید صالحوند (رییس موزه آبگینه)، شیرین جبلعاملی (مدرس و نقاش بینالمللی)، سپیده پهلوانزاده (هنرپیشه) و خانوادهها برگزار شد. این مراسم به بررسی لایههای عمیق این جشن در فرهنگ ایرانی و ارتباط آن با مفاهیم زیستمحیطی و به چگونگی پیوند آن با محیط زیست و هنر فلزات پرداخت.
مراسم با سخنرانی سید احمد محیط طباطبایی، رئیس ایکوم ایران، آغاز شد. او در سخنانی با تبیین فلسفه جشن شهریورگان، به جایگاه آن در گاهشماری باستانی ایران اشاره کرد و اظهار داشت که این جشن به عنوان روز پاسداشت امشاسپند شهریور، نگهبان فلزات و معادن شناخته میشود. او همچنین به ارتباط این روز با عروج مانی، پیامبر ایرانی، اشاره کرده و آن را نشانهای از اهمیت فرهنگی و تاریخی این جشن دانست.
راما وزیری، مدیرمجموعه غارموزه وزیری، نیز به تبیین رویکرد هنری موزه در زمینه بازیافت فلزات پرداخت و توضیح داد که هنر مدرن چلنگری در این مجموعه، تبدیل فلزات دورریز به آثار هنری و کاربردی با تکنیک اسمبلاژ است. او همچنین بر اهمیت آموزش این رویکرد به کودکان تأکید کرد و گفت: «کار با فلز و جوشکاری برای کودکان دشوار است، به همین دلیل هدف ما ایدهپردازی و آشنا کردن آنها با اهمیت فلزات و پتانسیل بازیافت آنها است.»
فاطمه رضایی، پژوهشگر و ایدهپرداز جشنهای ایرانی، در سخنرانی خود به نقش امشاسپند شهریور در آیینهای باستانی، تولد داراب شاهنامه، اجزای سفره جشن شهریورگان و به تحلیل نمادهای آن، از جمله نقش فلزات در این جشن، پرداخت.
سامان صادقی با آموزش ساز تار و تارنوازی خود فضای مراسم را با نوای اصیل ایرانی پر کرد. مجری بخش کودک برعهده صبا صباغها بود و پس از آن، مرسانا احمدی با اجرای رقص محلی گیلانی، که نمادی از پیوند این جشن با کشاورزی و برداشت محصول است، تحسین حاضران را برانگیخت. همچنین گیتی بخش بخشی از شاهنامه را به صورت نقالی اجرا کرد.
ارین سنجابی به زندگی کوروش پرداخت و ارتباط کوروش با جشن شهریورگان توسط پارسا رهبری اجرا شد. سپس پارمین رهبری به حافظخوانی و مراسم با شاهنامهخوانی صبا صباغها (نقالی پادشاه جمشید و اشاره به کشف آهن) و تنبکنوازی سارا صالحپور و اجرای شاهنامهخوانی زال و سیمرغ توسط مرسانا احمدی ادامه یافت.
مراسم با اهدای نمادین پرندههای فلزی که توسط نسرین صالحی، هنرآموز، ساخته شده بودند، به کودکان پایان یافت. سپس، کیک جشن توسط متولدین ماه شهریور بریده شد و در بخش کارگاه آموزشی، نسرین صالحی به کودکان نحوه ساخت گوشواره و انگشتر با فلز را آموزش داد.
نسرین صالحی، هنرمند و هنرآموز این کارگاه، با هدفی فراتر از سرگرمی، به کودکان نشان داد که چگونه میتوان به اشیای به ظاهر بیارزش نگاهی هنری داشت و آنها را به زیورآلاتی زیبا و شخصی تبدیل کرد. این آموزش به کودکان کمک کرد تا خلاقیت خود را با استفاده از اشکال و قطعات فلزی متنوع کشف کنند. آنها توانستند طرحهای منحصر به فرد خود را بسازند. همچنین مهارتهای حرکتی و دستورزی خود را با ابزارهای ساده و قطعات فلزی به دقت و تمرکز نیاز دارد تقویت کنند.
این کارگاه نشان داد که چگونه میتوان با تلفیق سنت و مدرنیته، به پاسداشت میراث فرهنگی ایران پرداخت و در عین حال پیامهای زیستمحیطی مهمی را به نسل جدید منتقل کرد.
عکسها از علی قاسمی
